Home » Disaster Recovery Plan คู่มือวางแผน DR สำหรับ IT องค์กร
Disaster Recovery Plan คู่มือวางแผน DR สำหรับ IT องค์กร
Disaster Recovery คืออะไร? ทำไมองค์กรต้องมีแผน DR
Disaster Recovery (DR) คือ แผนและกระบวนการในการกู้คืนระบบ IT ขององค์กรเมื่อเกิดเหตุการณ์ร้ายแรง เช่น ไฟไหม้ น้ำท่วม แผ่นดินไหว Ransomware Hardware พัง หรือ Human Error องค์กรที่ไม่มีแผน DR เมื่อเกิดเหตุอาจใช้เวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์ในการกู้คืนระบบ สูญเสียข้อมูลสำคัญ สูญเสียรายได้ และเสียชื่อเสียง แผน DR ที่ดีช่วยให้กู้คืนระบบได้เร็ว สูญเสียข้อมูลน้อยที่สุด และดำเนินธุรกิจต่อได้
คำศัพท์สำคัญ
| คำศัพท์ |
ความหมาย |
ตัวอย่าง |
| RTO (Recovery Time Objective) |
เวลาสูงสุดที่ระบบหยุดทำงานได้ |
RTO 4 ชม. = ต้องกู้คืนภายใน 4 ชม. |
| RPO (Recovery Point Objective) |
ข้อมูลสูงสุดที่ยอมสูญเสียได้ |
RPO 1 ชม. = ข้อมูลหายได้ไม่เกิน 1 ชม. |
| BIA (Business Impact Analysis) |
วิเคราะห์ผลกระทบเมื่อระบบหยุดทำงาน |
Email หยุด 1 วัน = สูญเสีย xxx บาท |
| BCP (Business Continuity Plan) |
แผนดำเนินธุรกิจต่อเมื่อเกิดเหตุ |
ใช้ DR Site ทำงานแทนชั่วคราว |
| DR Site |
สถานที่สำรองสำหรับกู้คืนระบบ |
สำนักงานสาขา หรือ Cloud DR |
| Failover |
สลับไปใช้ระบบสำรองอัตโนมัติ |
Primary Server ล่ม สลับไป DR Server |
| Failback |
สลับกลับมาใช้ระบบหลัก |
ซ่อม Primary เสร็จ สลับกลับ |
ขั้นตอนทำแผน DR
Step 1: Business Impact Analysis (BIA)
| ระบบ |
ผลกระทบเมื่อหยุด |
RTO |
RPO |
ลำดับกู้คืน |
| Email |
สูง — ติดต่อลูกค้าไม่ได้ |
4 ชม. |
0 (Cloud) |
1 |
| ERP/Accounting |
สูงมาก — ออกบิลไม่ได้ |
2 ชม. |
1 ชม. |
1 |
| File Server |
สูง — เปิดไฟล์งานไม่ได้ |
4 ชม. |
4 ชม. |
2 |
| Website |
ปานกลาง — ลูกค้าเข้าเว็บไม่ได้ |
8 ชม. |
24 ชม. |
3 |
| CCTV/NVR |
ต่ำ — ไม่บันทึกภาพชั่วคราว |
24 ชม. |
24 ชม. |
4 |
Step 2: DR Strategy
| Strategy |
RTO |
ค่าใช้จ่าย |
วิธีการ |
| Backup & Restore |
หลายชั่วโมง-วัน |
ต่ำ |
Restore จาก Backup ไป Hardware ใหม่ |
| Warm Standby |
1-4 ชม. |
ปานกลาง |
DR Server พร้อม แต่ต้อง Restore Data ล่าสุด |
| Hot Standby |
นาที |
สูง |
DR Server Replicate อยู่ตลอด Failover อัตโนมัติ |
| Active-Active |
0 (Zero Downtime) |
สูงมาก |
ทั้ง 2 Site ทำงานพร้อมกัน |
Step 3: DR Site
- สำนักงานสาขา: ถ้ามีสาขา ใช้เป็น DR Site ได้ ติดตั้ง Server สำรอง Replicate ข้อมูลผ่าน VPN
- Cloud DR: ใช้ AWS, Azure, Google Cloud เป็น DR Site ค่าใช้จ่ายตาม Usage ไม่ต้องลงทุน Hardware
- Colocation: เช่า Rack ใน Datacenter เช่น CAT, TRUE IDC วาง Server DR
- ระยะห่าง: DR Site ควรอยู่ห่างจาก Primary อย่างน้อย 30-50 กม. ป้องกันภัยพิบัติที่กระทบทั้ง 2 แห่ง
Step 4: Backup Strategy สำหรับ DR
- 3-2-1 Rule: เก็บ Backup 3 ชุด บน Media 2 ประเภท โดย 1 ชุดอยู่ Offsite
- Offsite Backup: ส่ง Backup ไป DR Site หรือ Cloud ทุกวัน
- Replication: Replicate VM/Database ไป DR Server แบบ Near Real-time
- Immutable Backup: Backup ที่ลบ/แก้ไขไม่ได้ ป้องกัน Ransomware เข้ารหัส Backup
Step 5: ทดสอบ DR
- Tabletop Exercise: ประชุมจำลองสถานการณ์ ทุก 6 เดือน
- Partial Test: ทดสอบ Restore ระบบบางส่วน ทุก 3 เดือน
- Full DR Test: ทดสอบ Failover ทั้งระบบ ปีละ 1 ครั้ง
- บันทึกผล: บันทึกเวลาที่ใช้กู้คืนจริง เทียบกับ RTO ปรับปรุงถ้าไม่ผ่าน
DR สำหรับระบบหลัก
Active Directory
- DC อย่างน้อย 2 ตัว คนละ Site
- AD Replication อัตโนมัติระหว่าง DC
- System State Backup ทุกวัน
Database (SQL Server)
- Always On Availability Group หรือ Log Shipping ไป DR
- Full Backup ทุกวัน + Transaction Log Backup ทุก 15-30 นาที
- ทดสอบ Restore ทุกเดือน
Virtual Machines
- Veeam/Nakivo Backup ทุกวัน + Replication ไป DR Host
- ทดสอบ Instant VM Recovery ทุกไตรมาส
DR Best Practices
- เอกสาร DR Plan: เขียนเป็นเอกสาร Step-by-step ทุกคนที่เกี่ยวข้องอ่านแล้วทำได้
- Contact List: รายชื่อ ผู้รับผิดชอบ เบอร์โทร อีเมล ของทุกคนที่เกี่ยวข้อง
- ทดสอบสม่ำเสมอ: DR Plan ที่ไม่เคยทดสอบ = ไม่มี DR Plan
- อัปเดต: อัปเดต DR Plan ทุกครั้งที่ระบบเปลี่ยนแปลง
- Runbook: สร้าง Runbook สำหรับ Failover/Failback ทุกระบบ
- Communication Plan: แผนสื่อสารเมื่อเกิดเหตุ แจ้งใคร ช่องทางไหน
สรุป Disaster Recovery — เตรียมพร้อมก่อนเกิดเหตุ
Disaster Recovery Plan เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทุกองค์กร ไม่ใช่ว่าจะเกิดเหตุหรือไม่ แต่เป็นว่าเมื่อไหร่จะเกิด สิ่งสำคัญคือวิเคราะห์ BIA กำหนด RTO/RPO เลือก Strategy ที่เหมาะสม และทดสอบสม่ำเสมอ หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม ติดตามได้ที่ SiamLanCard.com
