วิธีเช็คสุขภาพ SSD HDD ด้วย S.M.A.R.T.

คุณเคยสงสัยไหมว่าฮาร์ดดิสก์ (HDD) หรือโซลิดสเตตไดรฟ์ (SSD) ที่เก็บข้อมูลสำคัญของคุณนั้น ยังทำงานได้เต็มประสิทธิภาพอยู่หรือไม่? ข้อมูลสูญหายเพราะอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลเสีย อาจเป็นฝันร้ายที่ใครหลายคนไม่อยากเจอ โชคดีที่เรามีเครื่องมือที่เรียกว่า S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology) ที่จะช่วยให้เราสามารถตรวจสอบ “สุขภาพ” ของอุปกรณ์เหล่านี้ได้ล่วงหน้า และเตรียมพร้อมรับมือกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกถึง S.M.A.R.T. ตั้งแต่พื้นฐานการทำงาน วิธีการใช้งาน ไปจนถึงการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ เพื่อให้คุณสามารถดูแลรักษา HDD และ SSD ของคุณได้อย่างมืออาชีพ

วิธีเช็คสุขภาพ SSD HDD ด้วย S.M.A.R.T.: คู่มือฉบับสมบูรณ์สำหรับผู้ใช้งานทั่วไปและมืออาชีพ

S.M.A.R.T. คือระบบตรวจสอบตัวเองที่ติดตั้งมาใน HDD และ SSD ทุกวันนี้ ทำหน้าที่คอยตรวจจับและบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับสถานะการทำงานของอุปกรณ์อย่างต่อเนื่อง เช่น อุณหภูมิ จำนวนครั้งที่เปิดปิดเครื่อง จำนวนเซ็กเตอร์ที่เสีย (Bad Sectors) และอีกมากมาย ข้อมูลเหล่านี้จะถูกเก็บไว้ในรูปแบบของ “Attributes” ซึ่งแต่ละ Attribute จะมีค่า Threshold (ค่าที่กำหนดไว้) หากค่า Attribute ใดค่าหนึ่งเกิน Threshold ที่กำหนดไว้ ระบบจะแจ้งเตือนว่าอุปกรณ์อาจกำลังมีปัญหา

ทำไมต้องตรวจสอบสุขภาพ HDD และ SSD ด้วย S.M.A.R.T.?

การตรวจสอบสุขภาพ HDD และ SSD ด้วย S.M.A.R.T. มีประโยชน์อย่างมาก ดังนี้:

• ป้องกันข้อมูลสูญหาย: การทราบล่วงหน้าว่าอุปกรณ์กำลังจะมีปัญหา ช่วยให้คุณสามารถสำรองข้อมูลสำคัญก่อนที่อุปกรณ์จะเสียอย่างถาวร
• ยืดอายุการใช้งาน: การตรวจสอบและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นตั้งแต่เนิ่นๆ สามารถช่วยยืดอายุการใช้งานของ HDD และ SSD ได้
• เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน: การตรวจสอบ S.M.A.R.T. สามารถช่วยระบุปัญหาที่อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของคอมพิวเตอร์ได้ เช่น ความเร็วในการอ่านเขียนข้อมูลที่ลดลง
• วางแผนการเปลี่ยนอุปกรณ์: หาก S.M.A.R.T. แจ้งเตือนว่าอุปกรณ์ใกล้หมดอายุการใช้งาน คุณสามารถวางแผนการเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่ได้ล่วงหน้า โดยไม่ต้องรอให้อุปกรณ์เสียจนข้อมูลสูญหาย

S.M.A.R.T. ทำงานอย่างไร?

S.M.A.R.T. ทำงานโดยการตรวจสอบค่า Attributes ต่างๆ อย่างต่อเนื่อง แต่ละ Attribute จะมีค่า Raw Value, Current Value, และ Threshold Value

• Raw Value: ค่าดิบที่ได้จากการวัดโดยเซ็นเซอร์ต่างๆ ใน HDD หรือ SSD
• Current Value: ค่าที่ถูกแปลงมาจาก Raw Value โดยอัลกอริทึมของ S.M.A.R.T. ค่านี้จะถูกนำไปเปรียบเทียบกับ Threshold Value
• Threshold Value: ค่าต่ำสุดที่ยอมรับได้ หาก Current Value ต่ำกว่า Threshold Value จะถือว่ามีปัญหาเกิดขึ้น

เมื่อ Current Value ของ Attribute ใดๆ ต่ำกว่า Threshold Value ระบบ S.M.A.R.T. จะตั้งค่า Status เป็น “Failing” หรือ “Warning” ซึ่งจะแจ้งเตือนให้ผู้ใช้ทราบ

วิธีเช็คสุขภาพ HDD และ SSD ด้วย S.M.A.R.T.: เครื่องมือและขั้นตอน

มีเครื่องมือมากมายที่คุณสามารถใช้ในการตรวจสอบ S.M.A.R.T. ของ HDD และ SSD ได้ ทั้งเครื่องมือฟรีและเครื่องมือเชิงพาณิชย์ แต่ละเครื่องมือก็มีคุณสมบัติและฟังก์ชันการทำงานที่แตกต่างกันไป

1. เครื่องมือในตัวระบบปฏิบัติการ

ระบบปฏิบัติการ Windows และ macOS มีเครื่องมือในตัวที่สามารถใช้ตรวจสอบ S.M.A.R.T. ได้ แต่ข้อมูลที่แสดงอาจไม่ละเอียดเท่าเครื่องมือเฉพาะทาง

Windows:

Windows ไม่มีเครื่องมือ GUI สำหรับตรวจสอบ S.M.A.R.T. โดยตรง แต่คุณสามารถใช้ Command Prompt (CMD) หรือ PowerShell ร่วมกับคำสั่ง `wmic` ได้

💡 บทความที่เกี่ยวข้อง: VPS สำหรับ EA Forex

1. เปิด Command Prompt หรือ PowerShell ในฐานะ Administrator
2. พิมพ์คำสั่ง `wmic diskdrive get status` แล้วกด Enter
3. หากผลลัพธ์แสดง “OK” แสดงว่า HDD/SSD ของคุณยังอยู่ในสถานะปกติ แต่ถ้าแสดง “Pred Fail” แสดงว่ามีปัญหาเกิดขึ้น

ข้อจำกัด: วิธีนี้ให้ข้อมูลน้อยมาก บอกแค่ว่า “OK” หรือ “Pred Fail” เท่านั้น

macOS:

macOS ก็ไม่มี GUI สำหรับตรวจสอบ S.M.A.R.T. โดยตรงเช่นกัน แต่คุณสามารถใช้ Disk Utility เพื่อตรวจสอบได้

1. เปิด Disk Utility (Applications > Utilities)
2. เลือก HDD/SSD ที่ต้องการตรวจสอบ
3. คลิกที่ “First Aid”
4. Disk Utility จะตรวจสอบ S.M.A.R.T. Status และรายงานผล

ข้อจำกัด: macOS Disk Utility ให้ข้อมูลน้อยเช่นกัน

2. เครื่องมือจากผู้ผลิต HDD/SSD

ผู้ผลิต HDD/SSD ส่วนใหญ่มักจะมีเครื่องมือเฉพาะของตัวเองให้ดาวน์โหลดฟรี เครื่องมือเหล่านี้จะให้ข้อมูล S.M.A.R.T. ที่ละเอียดกว่าเครื่องมือในตัวระบบปฏิบัติการ

• Seagate SeaTools: สำหรับ HDD และ SSD ของ Seagate
• Western Digital Dashboard: สำหรับ HDD และ SSD ของ Western Digital
• Samsung Magician: สำหรับ SSD ของ Samsung
• Crucial Storage Executive: สำหรับ SSD ของ Crucial

เครื่องมือเหล่านี้มักจะมีฟังก์ชันเพิ่มเติม เช่น การทดสอบประสิทธิภาพ (Benchmark), การอัปเดตเฟิร์มแวร์, และการ Secure Erase

3. เครื่องมือของ Third-Party

มีเครื่องมือของ Third-Party มากมายที่สามารถใช้ตรวจสอบ S.M.A.R.T. ได้ เครื่องมือเหล่านี้มักจะมีคุณสมบัติที่หลากหลายและใช้งานง่าย

• CrystalDiskInfo: เป็นเครื่องมือฟรีที่ได้รับความนิยมมาก ใช้งานง่าย และแสดงข้อมูล S.M.A.R.T. ได้อย่างละเอียด
• HDDScan: เป็นเครื่องมือฟรีที่สามารถใช้ทดสอบพื้นผิวของ HDD และ SSD เพื่อหา Bad Sectors
• PassMark DiskCheckup: เป็นเครื่องมือฟรีที่ใช้งานง่าย และสามารถตั้งค่าให้แจ้งเตือนเมื่อ S.M.A.R.T. Status เปลี่ยนแปลง

ตัวอย่างการใช้งาน CrystalDiskInfo:

1. ดาวน์โหลดและติดตั้ง CrystalDiskInfo จากเว็บไซต์อย่างเป็นทางการ (crystalmark.info)
2. เปิด CrystalDiskInfo
3. โปรแกรมจะแสดงข้อมูล S.M.A.R.T. ของ HDD และ SSD ทั้งหมดในระบบของคุณ
4. ตรวจสอบ Status ของแต่ละ Attribute หากมี Attribute ใดที่มี Status เป็น “Warning” หรือ “Bad” แสดงว่าอุปกรณ์กำลังมีปัญหา

การวิเคราะห์ข้อมูล S.M.A.R.T.

การวิเคราะห์ข้อมูล S.M.A.R.T. เป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้เข้าใจถึงสถานะของ HDD และ SSD อย่างแท้จริง ต่อไปนี้เป็น Attribute ที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษ:

• Reallocated Sector Count: จำนวนเซ็กเตอร์ที่เสียและถูกแทนที่ด้วยเซ็กเตอร์สำรอง หากค่านี้สูงขึ้นเรื่อยๆ แสดงว่า HDD/SSD กำลังจะมีปัญหา
• Current Pending Sector Count: จำนวนเซ็กเตอร์ที่กำลังรอการ Reallocate หากค่านี้สูงขึ้นเรื่อยๆ แสดงว่า HDD/SSD กำลังจะมีปัญหา
• Uncorrectable Sector Count: จำนวนเซ็กเตอร์ที่ไม่สามารถแก้ไขได้ หากค่านี้มีค่า แสดงว่า HDD/SSD มีปัญหา
• Power On Hours Count: จำนวนชั่วโมงที่ HDD/SSD เปิดใช้งาน ข้อมูลนี้สามารถใช้ประเมินอายุการใช้งานของอุปกรณ์ได้
• Temperature: อุณหภูมิของ HDD/SSD หากอุณหภูมิสูงเกินไป อาจส่งผลเสียต่ออายุการใช้งาน
• Wear Leveling Count (SSD เท่านั้น): ระดับการสึกหรอของ NAND Flash ใน SSD หากค่านี้สูงขึ้นเรื่อยๆ แสดงว่า SSD ใกล้หมดอายุการใช้งาน

ตารางเปรียบเทียบ Attribute ที่สำคัญ:

เมื่อ S.M.A.R.T. แจ้งเตือน: สิ่งที่ควรทำ

หาก S.M.A.R.T. แจ้งเตือนว่า HDD/SSD ของคุณกำลังมีปัญหา สิ่งที่ควรทำคือ:

1. สำรองข้อมูลทันที: นี่เป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพื่อป้องกันข้อมูลสูญหาย
2. ตรวจสอบการรับประกัน: หากอุปกรณ์ยังอยู่ในระยะประกัน ให้ติดต่อผู้ผลิตเพื่อขอเคลม
3. พิจารณาเปลี่ยนอุปกรณ์: หากอุปกรณ์หมดระยะประกัน หรือปัญหาดูร้ายแรง ควรพิจารณาเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่

ข้อควรจำ: S.M.A.R.T. ไม่ใช่เครื่องมือที่สมบูรณ์แบบเสมอไป บางครั้ง S.M.A.R.T. อาจไม่สามารถตรวจจับปัญหาได้จนกว่าอุปกรณ์จะเสียอย่างถาวร ดังนั้น การสำรองข้อมูลเป็นประจำจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

วิธีเช็คสุขภาพ SSD HDD ด้วย S.M.A.R.T.: สรุปและข้อคิด

การตรวจสอบสุขภาพ HDD และ SSD ด้วย S.M.A.R.T. เป็นขั้นตอนสำคัญในการดูแลรักษาอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลของคุณ การเรียนรู้วิธีการใช้งานเครื่องมือต่างๆ และการวิเคราะห์ข้อมูล S.M.A.R.T. จะช่วยให้คุณสามารถป้องกันข้อมูลสูญหาย ยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ และเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของคอมพิวเตอร์ของคุณได้ หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์และช่วยให้คุณดูแลรักษา HDD และ SSD ของคุณได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

อย่าลืมว่าการสำรองข้อมูลเป็นประจำคือสิ่งสำคัญที่สุด แม้ว่าคุณจะตรวจสอบ S.M.A.R.T. เป็นประจำก็ตาม การมีสำเนาข้อมูลสำรองจะช่วยให้คุณมั่นใจได้ว่าข้อมูลของคุณจะปลอดภัยเสมอ ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นกับ HDD หรือ SSD ของคุณ